हिवाळा सुरू होताच, बहुतेक पालक त्यांच्या मुलांच्या प्रतिबंधात्मक काळजीबद्दल चिंतित असतात आणि सर्दी, खोकला आणि इतर सामान्य हंगामी संसर्गांपासून त्यांचे संरक्षण करण्यावर लक्ष केंद्रित करतात. तथापि, एक महत्त्वाचा पैलू ज्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते तो म्हणजे थंड हवामानाचा मुलांच्या हाडांच्या आणि स्नायूंच्या आरोग्यावर होणारा परिणाम.हिवाळ्यात बाहेर खेळणे कमी होते, सूर्यप्रकाश मर्यादित असतो आणि आहारात बदल होतात, या सर्वांचा थेट परिणाम वृद्धत्वाच्या हाडांवर होतो.
मुलांमध्ये हाडांचे आरोग्य अत्यंत महत्त्वाचे असते, कारण त्यांच्या शिखर हाडांच्या वस्तुमानाच्या (जास्तीत जास्त हाडांची ताकद) सुमारे ९० टक्के प्रौढत्वापूर्वी विकसित होते. आज मुले ज्या सवयी स्वीकारतात त्या त्यांची भविष्यातील ताकद, शारीरिक संतुलन आणि दुखापतीचा धोका ठरवतात.
हिवाळा मुलांच्या हाडांवर का परिणाम करतो
सूर्यप्रकाश हा हाडांच्या आरोग्यासाठी सर्वात महत्वाच्या घटकांपैकी एक आहे. कॅल्शियम शोषण आणि हाडांच्या मजबुतीसाठी आवश्यक असलेले व्हिटॅमिन डी सूर्यप्रकाशातून शरीरात तयार होते. हिवाळ्यात मुले बाहेर कमी वेळ घालवतात, जाड कपडे घालतात आणि या नैसर्गिक स्रोतापासून वंचित राहतात.
या ऋतूत शारीरिक हालचाली देखील लक्षणीयरीत्या कमी होतात. स्क्रीन टाइममुळे बाहेर खेळण्याची जागा घेतली जाते, ज्यामुळे वजन उचलण्याच्या क्रियाकलाप कमी होतात. हाडे मजबूत करण्यासाठी धावणे, उडी मारणे आणि चढणे आवश्यक आहे. जेव्हा या क्रियाकलाप कमी होतात तेव्हा हाडांना योग्य वाढ आणि ताकदीसाठी आवश्यक असलेली उत्तेजना मिळत नाही.
हिवाळ्यात दिसणाऱ्या सामान्य हाडांच्या समस्या
ऑर्थोपेडिक क्लिनिकमध्ये हिवाळ्यात खालील तक्रारींमध्ये अनेकदा वाढ दिसून येते:
● पाय आणि टाचांमध्ये वेदना आणि सांधे अस्वस्थता, बहुतेकदा वाढत्या वेदना समजल्या जातात.
● स्नायू दुखणे आणि थकवा, जे व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेमुळे होतात.
● स्नायूंच्या कडकपणामुळे आणि कमी हालचालीमुळे मोच, ताण आणि फ्रॅक्चरचा धोका वाढतो.
● किरकोळ पडल्यानेही जखम होण्याची शक्यता जास्त असते.
व्हिटॅमिन डीची कमतरता ही कमकुवत हाडांशी संबंधित सर्वात सामान्य समस्यांपैकी एक आहे. गंभीर किंवा दीर्घकालीन कमतरतेच्या बाबतीत, यामुळे वाढ उशिरा होऊ शकते, किरकोळ पडण्यामुळे वारंवार फ्रॅक्चर होऊ शकते किंवा हाडांचे विकृती निर्माण होऊ शकते.
हिवाळ्यात मजबूत हाडांसाठी पालक काय करू शकतात
काही सोप्या पण प्रभावी पावले उचलून पालक मुलांचे हाडांचे आरोग्य राखू शकतात:
● मुलांना शक्य असेल तेव्हा १५-२० मिनिटे सूर्यप्रकाशात घालवण्यास प्रोत्साहित करा.
● बाहेर खेळणे किंवा घरातील व्यायामाद्वारे नियमित शारीरिक हालचाल राखा.
● संतुलित आहाराद्वारे पुरेसे कॅल्शियम आणि प्रथिने सेवन सुनिश्चित करा.
● जास्त स्क्रीन टाइम टाळा, विशेषतः दिवसा.
● व्हिटॅमिन डी किंवा कॅल्शियम सप्लिमेंट्स सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
डॉक्टरांशी कधी संपर्क साधावा
जर एखाद्या मुलाला नियमित किंवा सतत हाडे आणि सांधेदुखीची तक्रार असेल, वारंवार पडेल, सहज थकवा येईल किंवा विकासात विलंब होण्याची लक्षणे दिसतील, तर पालकांनी ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. वेळेवर निदान आणि उपचार केल्याने पौष्टिक कमतरता किंवा ऑर्थोपेडिक समस्या गंभीर होण्यापूर्वी त्या नियंत्रित करण्यास मदत होऊ शकते. हाडांचे आरोग्य एका रात्रीत साध्य होत नाही आणि ही केवळ प्रौढांची समस्या नाही. हिवाळा आपल्याला आठवण करून देतो की लहान पण सातत्यपूर्ण प्रयत्न किती महत्त्वाचे आहेत. योग्य पोषण, नियमित शारीरिक हालचाल आणि वेळेवर वैद्यकीय मार्गदर्शन यामुळे थंडीच्या महिन्यांतही मुलांची हाडे मजबूत आणि निरोगी राहतील याची खात्री होऊ शकते.